SİVAS İLİNE BAĞLI ABAZA (AŞUWA) KÖYLERİ

A-Şarkışla ilçesine bağlı DEMİRBOĞA KÖYÜ: Sivas ili Şarkışla ilçesine  bağlı bir Abaza (Aşuwa ) köyüdür. Sivas iline 123 Şarkışla ilçesine 35 kilometre uzaklıktadır.Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya’dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köy halkının kurucu aileleri: Hopşux (Хопшвыхв) Li (Ли  ) Yağan (Йаг1ан

Bu gün için köyde yaşayan nüfus 20 kişidir. Dışarıda yaşıyan nüfus ise köyde yaşayanların iki katı kadardır. Tüm Abaza köylerinde olduğu gibi 40-50 yaşlarında olanlar Abazaca bilmekte ve konuşmakta…  Gençler ve çocuklar dil bilmemekte. Asimilasyon tüm gücüyle devam etmekte…On yıl sonra ne dil kalır ne örf ve adet.. Kalanlar Mısırda olduğu gibi dedem Abaza idi Babam Abaza idi… 

Bu günkü haliyle köy halkının geçimi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Yukarıda da belirttiğim gibi ölüm çanları hızla çalmakta ve köy halkı hızla yok olmaktadır. 

                                              -----------------------

B-Şarkışla ilçesine bağlı KARACAÖREN KÖYÜ: Sivas ili Şarkışla ilçesine  bağlı bir Abaza (Aşuwa ) köyüdür.Sivas iline 113 Şarkışla ilçesine 35 kilometre uzaklıktadır.Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köy halkının kurucu aileleri: Agaçe (Агача)-Dagune   (Дагвынa ) Li (Ли), Liş= Tlis (Тлис )- Şarmat  (Шармат  )-Wuneşe (Уынаща) – Yağan (Йаг1ан) Catger (джaтгьар)

Köyde yaşayanların nüfusu 30 kişidir. Ancak dışarıda yaşayanların sayısı bu nüfusun üç katıdır. Tüm Abaza köylerinde olduğu gibi 40-50 yaşlarında olanlar Abazaca bilmekte ve konuşmakta… Gençler ve çocuklar dil bilmemekte…

Asimilasyon tüm gücüyle devam etmekte… On yıl sonra ne dil kalır ve adet..Kalanlar Mısırda olduğu gibi dedem Abaza idi Babam Abaza idi…. 

Bu günkü haliyle köy halkının geçimi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Yukarıda da belirttiğim gibi ölüm çanları hızla çalmakta ve köy halkı hızla yok olmaktadır. 

                                              -----------------------

C-Şarkışla ilçesine bağlı TAVLADERE KÖYÜ: Sivas ili Şarkışla ilçesine  bağlı bir Abaza (Aşuwa ) köyüdür.Sivas iline 123 Şarkışla ilçesine 31 kilometre uzaklıktadır.Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Sivas ili Şarkışla ilçesine  bağlı bir Abaza (Aşuwa ) köyüdür.Sivas iline 113 Şarkışla ilçesine 35 kilometre uzaklıktadır.Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köy halkının kurucu aileleri: Ağüzba (Аг1выдзба   )-İfgan  (Ифган ) Kdım) (Кдым ) Haratoga (Х1аратокъва )- Kımza (Къымза  )-Koş (Къваш  ) – Kumpıl (къвымпыл  ) –Kuşpa (Къвышпа)           

Köy nüfusu 60 kişi olup üç kat nüfus dışarıda yaşamaktadır. Köyün geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köyde yaşayanların yaşları kırkın üzerinde olanlar dil bilmekte ve konuşmakta. Bu yaşın altında olan genç ve çocuklar maalesef dil bilmemekte. Asimilasyon son noktada. Beş yıl sonra dil olayı bitecek. Köyde kalanlar tıpkı Mısır da olduğu gibi sadece Abaza olduklarını söyleyecekler. Acı bir gerçek…

Bu köyden yetişmiş Kımza sülalesine mensup iki değerli kardeşimizin Biyografilerini aktarıyorum. Onlarla iftihar ediyoruz. Allah onlara iyilik güzellik ve hayır versin. Her iki kardeşimiz de Abazacanın Aşkarawa diyalekti ile konuşma bilmekte bildiğim kadarıyla Prof Refik Bey Abazaca da okuyup yazmaktadır.

PROF. DR. ERDAL ÖZKAN’nın ÖZGEÇMİŞİ

1.1. Adı ve Soyadı                           : Erdal ÖZKAN

1.2. Doğum Yeri ve Tarihi             : Tavladere-Şarkışla, 01.01.1948

1.3. Medeni Durumu     : Evli. İki çocuk babası

1.4. Bildiği Yabancı Diller               : İngilizce (1987: Üniversitelerarası Kurul’dan Doçentlik

 Merkezi Yabancı Dil Belgesi)

1.5. Uzmanlık Alanı         : Analitik Kimya, Kimya Eğitimi

1.6. Eğitimi:

1961: Beserek Köyü İlkokulu (Pınarbaşı-Kayseri)

1964: Pınarbaşı Ortaokulu (Kayseri)

1968: Ankara Yüksek öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi

1972: Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya-Fizik Lisansı

1981: Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Diploması

1997: Üniversitelerarası Kurul’dan Doçentlik Belgesi

1.7. Çalıştığı Kurumlar:

1972: Merzifon Lisesi’nde Kimya Öğretmeni olarak göreve başlama

1975: Dicle Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümüne Araştırma Görevlisi olarak atanma

1985: Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Kimya Eğitimi Anabilim Dalı'na Bölümüne Yardımcı Doçent olarak atanma

1997: Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Kimya Eğitimi Anabilim Dalı'na Analitik Kimya doçenti olarak atanma

2007: Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Kimya Eğitimi Anabilim Dalına Analitik Kimya profesörü olarak atanma

1 Ocak 2015 tarihinden itibaren emekliye ayrılma.

Prof.Dr. Refik Özkan (Kımza)

Adı Soyadı                                        Refik ÖZKAN

Doğum Yeri ve Yılı                             Tavladere Köyü, Şarkışla-SİVAS, 1950

Görev Adresi                                      Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, SİVAS                      

Unvanı                                                 Prof. Dr.

Profesörlük Unvanı Tarihi            29.05.1989

Doçentlik Unvanı Tarihi                22.04.1983

Doktora Ünvanı Tarihi                   15.10.1976

Aile Durumu                                    Evli, iki çocuklu

ÖĞRENİM DURUMU

İlköğretim                                          Beserek İlkokulu, Pınarbaşı-KAYSERİ, 1961

Ortaöğretim                                      Yüksek öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi, İSTANBUL, 1967

Yükseköğretim                                 İstanbul Üniversitesi Kimya Fakültesi İSTANBUL, 1971

ÇALIŞTIĞI KURUMLAR

Elazığ Lisesi,   1971-1972

Atatürk Üniversitesi, ERZURUM,  1972-1984

Cumhuriyet Üniversitesi, SİVAS,  1984

ÜNİVERSİTEDE ÜSTLENDİĞİ YÖNETİM GÖREVLERİ

Organik Kimya Anabilim Dalı Başkanlığı

Kimya Bölüm Başkanlığı

Sivas Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü

ÜNİVERSİTEDE VERDİĞİ DERSLER

Genel Kimya, Organik Kimya, Kuantum Kimyası, Teorik Organik Kimya, İleri Organik Kimya

YÖNETTİĞİ YÜKSEK LİSANS TEZLERİ SAYISI: 4 adet

YÖNETTİĞİ DOKTORA TEZLERİ SAYISI: 5 Adet

BİLİMSEL ÇALIŞMA VE ARAŞTIRMA ALANLARI

Sentetik Organik Kimya, Hesaplamalı Organik Kimya

NOT: Değerli hocamız Kımza Sülalesine mensup bir değerimizdi.  Emekli olduktan kısa bir zaman sonra maalesef kendisini kaybettik. Mekânı cennet olsun. Ailesine ve tüm sevenlerine sabırlar dileriz. Abhaz Haber

D- -Şarkışla ilçesine bağlı YENİYAPAN KÖYÜ: (SİD KIT) SİD’lerin KÖYÜ Sivas ili Şarkışla ilçesine  bağlı bir Abaza (Aşuwa ) köyüdür.Sivas iline 123 Şarkışla ilçesine 32 kilometre uzaklıktadır.Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köy halkının kurucu aileleri: Cad (Джад  )-Dagune  (Дагвына ) – Haratoga (Х1аратокъва  )-Sid (Сид   )- Yaş (Йаш ) Tavladere köyü için yazdıklarımızı burada da aynen tekrar ediyoruz. Bir daha tekrar edelim acı gerçek asimilasyon ve kayıp olmak üzere olan bir halk ve DİL…

Köy nüfusu 40 kişi olup üç kat nüfus dışarıda yaşamaktadır.

                                                      ----------------------------------  

E- Sivas Yıldızeli İlçesine bağlı BULAMIR(GÜNDOĞAN) KÖYÜ: Sivas iline 100 kilometre bağlı olduğu Yıldızeli ilçesine 46 kilometre uzaklıkta olan bir Abaza (Aşuwa) köyüdür.

Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köy halkının kurucu aileleri sırayla şöyledir: Agaçe (Агача )-Xopşux (Хвапшвыхв)-Lidze (Лидза)-( Йаг1ан=Г1ан)

Köyden göç edenler arsa ve arazilerini Kürtlere sattıkları için köy saflığını kaybetmiştir. Köyde Abazaca bilen (yerleşik kişiler için diyorum) kimse kalmamıştır.

Emekli birkaç kişi köyde ev yaptırmış yazın köyde kalıp kışın kaldıkları büyük şehirlere gitmektedirler. Köyde devamlı kalan Abaza nüfusu 20 kişidir. Dışarıda yaşılanların sayı köyde yaşayanların üç katıdır. Köyde yaşayanların geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Bulamır Köyü ölmüş bitmiş ancak, ağlayanı yok…

                                                        ----------------------------

F-Sivas Yıldızeli İlçesine bağlı HALKAÇAYI (XRIPS KIT) KÖYÜ:Sivas iline 70 kilometre bağlı olduğu Yıldızeli ilçesine 24 kilometre uzaklıkta olan  bir Abaza (Aşuwa) köyüdür

Köy halkı 1858-59 yıllarında Kafkasya dan göç etmiştir.Köy halkı  Abaza dilinin Şkarawaca diyalektinde konuşmaktadır

Köyün kurucu aileri sırayla şöyledir:Arxağ (Архаг1 )-Candubey (джадубей ) Xırıps (Хрыпc) Karabağ (KЪaрabaг1)- Kık (Кык )- Latşış  (Латшыш )-Xadcim (Хаджим )-Oguz (Огуз )- Papa (п1апа  )- ( Yaz (Уаз )- Yaş (Йаш)      

Köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

Köy halkından Abazaca bilen 10 kişi yoktur. Bu köyün kurucu ailelerinden Xrıps sülalesine  mensup Emekli bir öğretmen dahi  Abazaca bilmemektedir. Bu köye Prof.Thaytsuyh ile birlikte gittik köyü kapı kapı dolaştık. Yaş ailesine mensup bir kişi köy hakkında bildiklerini Abazaca anlattı. O YAŞ sülalesine mensup olan kişiye  teşekkür etmeyi borç biliyorum. Köyde yaşıysan nüfus yaklaşık 70 kişi dışarıda yaşayanlar  köyde yaşayanların yaklaşık üç katı…

Halkaçayır Köyünün kurucu ailelerinden Emir Marşan’ın (XRIPS) biyografisini ilişikte sunuyoruz.

EMİR MARŞAN PAŞA: (d. 1860 Sivas - ö. 1940), Hukukçu, çiftçi, politikacı. TBMM 1. dönem milletvekillerindendir.

1860 yılında Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Halkaçayır Köyü'nde bir Abaza ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. İstanbul Hukuk Mektebi'ni bitirdi. Çiftçilik ve siyaset ile uğraştı. Hürriyet ve İtilaf Fırkası Sivas il başkanı oldu. Sivas Kongresi sırasında Mustafa Kemal ve arkadaşlarını destekledi. Gerek maddi imkanlarını gerekse yöredeki Çerkesler üzerindeki etkisini Sivas Kongresi yararına kullandı.

TBMM açıldığında Sivas milletvekili olarak Ankara'ya geldi. Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanması için emek verdi. 1938'de prostat kanseri nedeniyle hayatını kaybetti ve Sivas'ta aile kabristanına defnedildi.

                                                  -----------------------------------

G-Sivas Yıldızeli İlçesine bağlı ÇIRÇIR (KALADAS9 ) köyü ile ilgili bilgiler 1889 yılında Kafkasya dan göç eden Abazalar bölümünde anlatılmıştır.