Lütfen bekleyin..
DOLAR
istanbul
30°
16 Temmuz 2018, 01:57

Kopsirgen Orhan

SEQA ALPER İÇİN TEŞEKKÜR

20 Ocak 2014, 21:38

Aziz Hemşerim Alper Can;

Sana karşı çok mahcubum.Verdiğin değerli bilgilere karşı bu güne kadar cevap vermediğim için beni bağışla.Verdiğin bilgiler gerçek ten çok değerli. Göç tarihimizin (kader mi diye yoksa akılsızlık mı diyelim) tarihsel gerçeklerini ortaya koymaktadır. Araştırmaların için sana çok teşekkür ediyorum.Çalışmalarının devamını diliyorum.Yolun düşerse Sorgun’a uğra misafirim ol (Akraban Muzaffer misafirim olmuştur)Yozgat iline bağlı tüm Abaza (Aşuwa) köylerini ve diğer Kafkas kökenli köyleri gezdirebilir ve gösterebilirim 

Saşa Alper; Yazılarına sırayla şöyle cevap yazıyorum.                                     

1) Kafkasya dan göç eden Aşuvaların ve Kaberdeylerin bir kısmı büyük savaştan (1864) ve sürgününden önce Türkiye ye göç etmişlerdir. Akılsız ve ileriyi görmekten yoksun Şamil’in peşi sıra hacca gideceğiz ayağından…O zamanın büyük kurtlarından  (Çar) git diyor diğeri ise (Halife Sultan) gel diyor…Bu konuyu Lo kıtlar konusunda işlediğim için yeniden yazmaya gerek yok kanısındayım                                    

2) Kafkasya dan göç edenlerin göç sonucundan bu günkü yerlerine gelir gelmez yerleştiler yada yerleştirdiler diye bir iddiada bulunmak boş olur kanısındayım Örneğin senin köyün Akpınar…1860 tarihli belgede :Besni ve Altıkeseklilerin Hendek veDüzce ye yerleştirildiği bir kısmının ise Konya Gazi’lere gönderildiği belirtilmiştir. Bu tarihi belgeye karşı diyeceklerim: Adapazarı ve ilçesi Akyazıya bağlı Beş Abaza (Aşuwa ) köyü vardır.Bu köyler Abazaların (Aşuvaların Aşkarawa ) BRAKAY kabilesindendir.Bu köyler: Orman Köyü-Kepekli Köyü-Alaağaç-Hasan Köyü-Pazarköy.Bu köyler;Abazaların Aşkaruwa beylerinden LOH (Loh) ra ait köylerdir.Kepenek köyünde Abazaca bilen birkaç kişi var.Onların anlattıklarına göre büyükler hem Abazaca hemde diğer Çerkez dillerini konuşurlarmış Adapazarı - Orman köyünde Abazaca bilen bir tek kişiye rastladım Waz sülalesine mensup emekli bir öğretmen. Loh yada lah beyine ait diğer dört köyde dil bilen bir tek Abaza kalmamış. Bu köyler hakkında sırası geldiğinde bilgi vereceğim.Thaytsuh ile birlikte Türkiye deki tüm Abaza (Aşuwa) köylerini gezdik. Kesinlikle Konya ilinin merkez yada ilçelerine bağlı Abaza köyü yok. Duyduğum kadarıyla Bolu iline bağlı bir veya iki tane Besleney köyü var. Bu köylerden biri tarihçi ve roman yazarı Zuhuri Danışman’ın köyü. Zuhuri Danışman bir ara Demokrat Partisinden milletvekilliği yapan bir zat                                    

3) Hicri 1276 tarihli belge Bu tarih  miladi 1860 tekabül etmektedir.Bu tarihte göstermelik olarak bazı kişi ve aileler Dobrice (Bulgaristan) a sonra da Uzunyayla ya gönderilmiş olabilir.Bu konuda bir bilgim yok.Bu konuyu araştır da bilgi verirsen memnun olurum.Biz Abazaların ve Kaberdeylerin göçleri 1858 yılında başlamış ve aralıklarla devam etmiştir.Toplu göçlerin tarihi olarak 1858-59 yıllarını gösteriyor isek te bu tarihlerden öncede göçlerin olduğu tarihsel bir gerçektir. Örneğin: Çerkez Hasan’ın babası Brakay Dzepş İpa İsmail Bey (Sultan Abdülaziz’in kayınpederi ) Avukat ve yazar Hulusi Üstün’ün dedesi  Yazar Falih Rıfkı Atay’ın dedesi …Bu konuyu da eski belgelerden araştırıp bilgi verirsen kıvanç duyarım.                                   

4) Hicri 1877 (miladi:1861) tarihli belge: (Çerkes muhacirlerinden veAltıkesek kabilesinden bazıların istekleri üzerine Yozgat da iskanları …) Daha önce de belirtmiştim. Göçler 1858 yılında başlamış ve aralıklarla devam etmiştir.İlk gelen Abaza göçmenler İstanbul’a gelmiş epey bir zaman camilerde ve vakıf arsalarında kalmışlar ve ondan sonra siyasete uygun  Anadolulun çeşitli bölgeleri  ne dağıtılmışlardır. Benim Köyüm Yozgat-Sorgun ilçesine bağlı Osmaniye ( Lo kıt) dır. Büyüklerimden duyduğum kadarıyla köyümüzün kuruluş tarihi 1859.Köyümüzün mezarlığında anıt bir mezar var, üzerinde ardıç ağacından yapılma bir koruma…Mezar taşında  ölen kişinin adı yazılı.. Çoga Ahmet …ÖLÜM TARİHİ 1862. Köyün kurucu önderi Baleğ Zekeriye..Bu kişinin ve eşinin mezarı köyümüz cami avlusundadır.                                   

Büyüklerimden duyduğum kadarıyla Yozgat - Sorgun ilçesi Osmaniye köyüne yerleşen aileler bu gün Osmaniye köyünde yaşayan ailelerden (sülalelerden) başka ailelerde vardı. Bu gün çekerek ilçesine bağlı olan Fuadiye (Kuzğun) Çayırözü köyü ve Aydıncık ilçesine bağlı Ağıllı köyü halkı da bizim köy halkı idi. Ancak, aristokrat düşünceler ve toprağın da yetmeyeceği düşüncesiyle kısa zamanda Osmaniye köyünden ayrılıp bu günkü yerlerine yerleşmişlerdir. Bu konuyu aslında Lo kıtlar bölümünde işlemem gerekirdi. Her nasıl ise gözden kaçırdım. Şimdi sana cevap yazarken hatırladım.  Artık ayrı bir başlık altında en kısa zamanda bu üç köyü de yazacağım.                                   

5) 1277 Hicri  (Miladi:1861) tarihli belge…” Bilecikte bulunan çerkes Muhacirlerinden Altıkesek kabilesinin Uzunyayla da bulunan yakınları yanına nakil ve taleplerinin yerine getirilmesi” Yukarıda da belirtmiştim ilk göçler 1858 yılında başladı ama aralıklarla devam etti. Bilecik ili merkezine bağlı üç tane Abaza (Aşuwa) köyü var. Künçez-Elma Ağaç ve Hasanbey…Bu köyleri bilahare yazacağım. Demek oluyor ki, hemşerilerimizden bir kısmı Bilecik iline gönderilmiş ancak yakınlarını bulamayınca , yakınlarının bulunduğu yeri istemişlerdir. Uzunyayla:Kayseri Pınarbaşı-Altıkesek köyü mer’a kayıtları 1859 yılını göstermektedir.                                   

6) Hicri 1277 (Miladi:1861tarihli belge:” Daha önce Siroz’a iskan olunmaları için gönderilen Altıkesek kabilesinden altmış beş kişinin Sivas’a yerleştirilmesi” Büyük bir ihtimal ile bu gurup Kayseri-Pınarbaşı-Altıkesek köyünü istemişlerdir.                                   

7) Hicri 1281 (Miladi:1865 tarihli belge: “Çerkes muhacirlerinden Zekeriya Efendi ile Şamil Bey’in kabileleriyle sakin oldukları Bozok Sancağı-Sorgun Kazası-Osmaniye köyü kariyesinde (köyü) cami inşası” Gerçekten köyün ilk kuruluşunda köyde cami yoktu. Belağ Zekeriya Efendi Elezher de okumuş Arapça Farsça ve gayet iyi Türkce bilen bir kişi idi. Osmanlı sarayında tanıdıkları kişiler vardı.Abazaların (Aşuwaların)Halife Sultanın ülkesine göç etmeleri için büyük emekler sarf etmiştir. Bu zatı muhterem sadece bizim köy halkı değil Karaçay-Çerkesk Bölgesindeki Abazaların (Aşuwavalırın-hatta Apsnı daki Apsuwaların) ve Kabartayların Halife Sultanın ülkesine göç etmeleri için büyük çabalar göstermiştir. Köyümüzün değerli ve geleceği gören büyüklerden Kopsirgen Deli Ahmet diye bir zat vardı. Aslında deli değil gerçekleri gören ve bilen bir veli idi “Allah rahmet eylesin ruhuna huzur ve sükun versin) Şöyle derdi: ”Halkımızı aldatarak anavatanımızdan bizleri uzaklaştıran tüm Abaza Beyle’rinin ve aracılarının Allah belasını versin ve bokları üzerinde yok olsunlar diye dua“ ettiğini köyümüzden bir çok kişi duyduğu gibi ben de duydum. Kopsirgen Ahmet Osmaniye köyünün en zenginlerinden biri idi. Köleleri vardı. Kölelelerini azat etti. Kopsirgen Ahmet’in babası Türkiye ye göç ettikten kısa bir süre sonra vefat eder, Deli Ahmet ve kardeşleri küçük olduğu için vasiliklerini muhterem ve muhteşem ve aynı zamanda halkının ocağını batıran Hacı Zekeriya Efendi üstlenmişti. Köy cami avlusunda kendisinin ve eşinin mezarı bulunan Belağ Hacı Zekeriya Efendi’nin herhalde Kopsirgen Deli Ahmet’in bedduası tutmuş ki sonu sönmüştür. Köyde hiç kimsesi kalmamıştır. Alper Can, Hacı Zekeriya konusunda yine yazacağım….                                   

8) Hicri 1305  (Miladi 1889) tarihli belge: ” Yozgat sancağı dahilindeÇerkes muhacirlerin kurdukları köye Hamidiye adının verilmesi” Bu belgede belirtilen köy, Yozgat Sarıkaya ilçesine bağlı şu anda ARPALIK adını taşıyan bir ABZEH köyüdür.Bu köyü daha öncede görmüş ve biliyordum Belgeyi okuduktan sonra köye bir daha gittim. Tabi göç nedeniyle nüfus oldukça azalmış Son gidişimde kapı kapı gezdim ancak dil bilen beş kişiye rastladım. Asimile o kadar hızlandı ki, beş yıl sonra bu köyde dil bilen bir kişiye rastlama imkanı olmayacak kanısındayım.                                     

Burada bir parantez açarak şu bilgilerlide vermek isterim. Yukarıda belirtmiştim. Kafkasya dan göçler 1858 yılında başlamış ve aralıklarla devam etmiştir. En büyük göç 1864 tarihinde, yenilginin sonucunda  olmuş halkımızın çoğunluğu denizde yok olmuş, kurtulup ta Sultan Ülkesine gelenlerin yarısı da açlıktan ve hastalıktan yok olmuştur. Buna rağmen göçler devam etmiştir. Birisi git diğeri  gel diyor. İki tarafta hal ve gidişten memun. Yozgat-Sorgun-Osmaniye köyünün göçünden sonra 1889 yılında yine Karaçay-Çerkesk-Özerk Bölgesinden göçler olur. Abzehlerin göçleri gibi. Bu tarihte göç edenler den duyduğum kadarıyla Arpalık Köyü tarihi belgeleri vardır (Abzeh), Yozgat Saraykent ilçesine bağlı Tambi Koye (Kesik Köprü)  Yozgat-Sorgun ilçesine bağlı Ayvalı köyü, Adana Tufanbeyli ilçesine bağlı –Bolatpanır ve İğdebel Köyü-Eskişehir merkeze bağlı Emişehir köylerini gösterebiliriz. Belki de başka köyler de vardır. Şu anda hatırladım:1889 yılında Karaçay –Çerkesk Özrek Bölgesinde kain Kubine Lo kıt köyünden  bir gurup Abaza (Aşuwa) yine ülkelerini terk edip Halife Sultan’ın ülkesine gelirler. Yozgat-Sorgun-Osmaniye Köyüne yerleşmek isterler. Ancak ilgililer Osmaniye köyünde dağıtılacak yeterli arazi olmadığı için Osmaniye köyüne 10 kilometre uzaklıkta bir yerleşim yeri hazırlarlar. 1889yılında göç eden bu vatandaşlara devlet yardım eder onlara ev yapar. Bu göçmenler bir süre devletin kendilerine verilen arazi üzerinde yaşar. Osmaniye köylüleri onlara ziyarete gider biz aynı köyün halkındanız aynı dili konuşuyoruz. gelin birlikte olalım teklifinde bulunurlar ve bunun üzerine bu köy halkı Osmaniye köyüne gelir (Bu köy yani 1889yılında kurulan ve dağılan, yani Osmaniye köyüne göç edenlerin köy adı  bilinmemektedir.) Ama ben bu köyün yerini biliyorum. Bu köyün yerini sadece ben değil tüm köy halkımız tarafından bilinmekledir Adı belli olmayan bu köy halkı yine büyüklerimden duyduğum kadarıyla HAŞTA ve ŞHAMUZ  ailelerinden meydana gelmekte idi. Bu ailelerin nüfus kayıtları şu anda Yozgat-Sorgun-Osmaniye köyü kütüklerinde görünmektedir..Ben, ilk gerçekleri Şhamuz ailesine mensup Letkuk adlı bir kadından öğrendim. ”Allah rahmet eylesin ruhuna huzur ve sükun versin” Bu bilgileri daha sonra yazacağım                                   

9) Akpınar köyü ile ilgili1306 Belge.                                    

Aziz Kardeşim,                                     

Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda bu belgeyi de sen değerlendir. Bana da bilgi ver.                                    Değerli, Hemşerim                                   

Tarihimizi , geçmişimizi bilen ve duyan kişiler olarak, yaşayan kardeşlerimize aktarmak; duyan kişiler için büyük bir borçtur. Son yıllarda  öyle asimile olduk ki; acınacak ve yok hale geldik. Bildiklerimizi ve bizleri geleceğimizi çocuklarımıza aktaralım Aslını bilmeyen haramzade dir durumuna düşmeyelim. Allaha Çok Şükür; şimdiye kadar yok olmadık, İnşallah bundan sonra da yok olmayız. ABHAZYA  diye bir yerimiz ve tanınmış BİR CUMHURİYETİMİZ VAR….Yüce Yaratan,yarattığı tüm insanlara iylik, güzellikve hayır versin içi sırada bizlere iylik güzellik ve  hayır vesin…Ve gelecek için Allahın tüm yarattıklarına hayır diliyoruz,hayır versin ….Biz Abazaların yürekleri iyilik ve hayırla doludur….                                   

Alper Can,                                    

Tarihte  Çerkes Hasan olayı var. Sultan Abdülaziz'in kayınbiraderi…İnternette bu konuda yazılan yazılara bakıldığında bazılarında Burakzade diye bir ifade geçmekte ise de Burakzade değil gerçeği BRAKAY dır. Brakaylar bizim aşkarawaların bir koludur. Rahmetli Ömer Beygua: “ Her ne kadar Çerkes Hasan’a Ubih diyorlar ise de  Çerkes Hasan’ın aslı Abazadır ve Abazaların Brakay ailesine mensuptur sülale adı Zevş değil Dzepşİpa dır. Gerçekten bizim Abaza sülale adlarında DZEPŞ İpa diye bir sülale adı var” derdi Gerçekten böyle bir sülale adı var..  Bu sülale adının damgası da elimde Bu konuda araştırma yapıp bilgi verirsen memnun olurum. Birlikte bu konuyu da aydınlatalım…

 

Kopsirgen Orhan Baran

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Tseykhua Alper Gültekin
1561 gün önce
Orhan amca Merhabalar,

Öncelikle bu sitedeki yazıları ve sizin yazılarınızı da takip etmeme rağmen bu yazınızı atlamışım, bir şekilde geç görebildim kusura bakmayın. Bu yazınız beni çok mutlu etti bunun için çok teşekkür ederim. Umarım biraraya gelme şansı bulur ve daha detaylı sohbet etme fırsatı elde edebiliriz.

Arşivlerde benim bildiğim tasnif edilmemiş daha bir çok belge bulunuyor. Ben zaman zaman tarama yapıyorum. Ama bunun ardından ilgili belgeleri derleyip çevirdikten sonra, belli bir kronolojiye getirme ve bazı parçaları yerlerine koymak gerekecektir. Bu noktada siz büyüklerimizle birlikte çalışmak ve tecrübelerinizden yararlanmak isterim .

Sizin belirttiğiniz konu da dahil diğer belgelerle ilgili de elimde daha fazla bilgi oldukça sizlerle paylaşabilirim .
Saygı ve Selamlarımla,

Alper Gültekin
Yazarın Diğer Yazıları
427 gün önce
1234 gün önce
1299 gün önce
İmsakGüneşÖğleİkindiAkşamYatsı
medi
haceri, simya , naturel , dogal , urun , organik sampuan , organik sivi sabun, organik dus jeli , organiMilliSavunmaYusufoğlu Makina ve Kalıp Sanayi
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=