Lütfen bekleyin..
DOLAR
3,6475 % 0,04
istanbul
16°
17 Ekim 2017, 10:31


ULUSLARARASI ABHAZ – ADİGE GENÇLİK BİRLİĞİ TÜRKİYE’YE GELİYOR.

21 Şubat 2013, 15:29

Birlik kendilerini:Uluslararasi Abhaz Adige Genclik BirligiЖәларбжьаратәи аҧсуааи адыгааи аҿар рeидгылаМеждународный абхазо-адыгский союз молодежиInternational Abkhazian-Adygean Youth Union Şeklinde isimlendirmektedir

22. Şubat 2013 tarihinde İstanbul’a gelecek olan Birlik üyeleri çeşitli temaslarda bulunmak üzere Türkiye’ye geliyorlar.

Astamur Logua, Vitaly Bigvava, Astamur Bagateliya, Levent Djadır’dan oluşan heyetin Türkiye’ye geliş amacını “ Türkiye diasporası ile tanışmak, ortak çalışma toplantısı düzenleyerek, çalışmalar yapmak ve projeler üretmek. Fikir alış verişinde bulunmak.  Tamamlanmış ve Abhazya’ da yürütülmekte olan projeler hakkında bilgi vermek. Türkiye diasporasının desteğini istemek” olarak açıklamışlardır.

Abhaz-Adige Gençlik Birliği bünyesinde Abhazya' dan, Karacay-Çerkes' ten,  Kabardey-Balkar' dan Adigey' den, Suriye' den ve Türkiye' den gençler bulunmaktadır.

Birlik kendilerini:

Uluslararasi Abhaz Adige Genclik Birligi

Жәларбжьаратәи аҧсуааи адыгааи аҿар рeидгыла

Международный абхазо-адыгский союз молодежи

International Abkhazian-Adygean Youth Union Şeklinde isimlendirmektedir.

Birlik 2012 yılının son aylarında kuruldu. Kendisine tarihten gelen Abhaz-Adige kardeşliğini unutturmamayı ve bu uğurda kültürel faaliyetlerde bulunmayı amaç edinmiştir.

Dernek bünyesinde Abhazya' dan Karacay-Çerkes' ten Kabardey-Balkar' dan Adigey' den Suriye' den ve Türkiye' den gençler bulunmaktadır.

Birlik gençleri geçtiğimiz aylarda Çerkessk'e ve Nalçik'e ziyarette bulunmuş ordaki çocuklara Abhazya' dan mandalina ve portakal götürmüştür. Oradaki gençlerle tanışılmış ve ortak çalışma toplantıları düzenlenmiştir.

Şuan Abhazya' da Ocamçıra bölgesinde iki köyde küçük şavaş müzeleri oluşturmak üzere çalışmalar yürütmektedir.

Çerkesk ve Nalçik ziyaretleri bölge televizyonları tarafından haber yapıldı. Haberler aşağıdaki linklerden izlenebilir.

https://www.youtube.com/watch?v=LlZoCViiVJA

https://www.youtube.com/watch?v=ywkSQtobwWg

http://volonterkbr.ru/kbr-vstrechaet-gostej-iz-abxazii/

Birliğin adresi ve iletişim bilgileri;

384900,Республика Абхазия, г. Сухум, ул. Апсилаа, 4

Tel: +7(940) 999-09-01

e-mail:maacm@yandex.com

 

 

 

abhazhaber@abhazhaber.com

  • Bu haberi paylaşın:
UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Yılmaz Özcan
131 gün önce
.
. ÖNEMLİ BİLİMSEL TESPİTLER
.
April 29, 2015 Eagle
.....
“İkincisi, Kiril alfabesinin sadece Rusya Federasyonu halklarının dilleri için de-
ğil, hatta Rus dili için bile uygun olmadığıdır ve buna inanmak için yeteri kadar
sebep vardır. Belki de Kiril, Sovyetler Birliğinin birkaç yüzyıl olmasa da en azın-
dan bir yüzyıllık geri kalmışlığının sebebidir. Şimdi aynı şey Rusya Federasyo-
nu için de geçerlidir. Kiril’in verdiği en temel zararlardan biri; bu alfabe temelin-
de hızlı okuma tekniğinin geliştirilememesidir."
.....
Yukarıdaki paragrafta belirtilen bilimsel tespitler; Rusya'da yayınlanan “Na-
tsionalniy Aktsent” isimli web sitesindeki bir yazıdan alınmış olup, objektif olan
dilbilimcilerin Slav Yazısı ile ilgili olarak tespit ettikleri net olarak görülen yeter-
sizlikleri ifade etmektedirler.
.
. “SLAV YAZISI” OKUYUCUNUN ZİHNİNİ FAZLADAN YORMAKTADIR.
.
. Slav Yazısı’nın; bu yazı temelinde hızlı okuma tekniğinin geliştirilememesin-
den çok daha önemli olan sorunu, bu yazı sisteminin okuyucunun zihnini fazla-
dan yormasıdır. Bazı Slav Harfleri’nin çizgilerinin uzunlukları ile biçim detayla-
rının fazla oluşu, insan zihnini fazladan yormakta, bu durum hızlı okumada en-
gel faktörü oluşturmaktadır. Dik çizgileri olan harflerin fazla oluşu ise, bu harfle-
rin biçimlerinin bir kısımlarında "ortak şekil özelliği" oluşturmakta ve bu durum
ise, bu harflerin metin (tekst) içerisinde seçilmelerini, biçimlerinin kavranmaları
ile seslerinin anlaşılmalarını ve bu harfleri bulunduran kelimelerin anlamlarının
okuma süresince zihinde tutulmalarını zorlaştırmaktadır. Bu olumsuz orfografik
özellikleri bulunan Slav Yazısı, okuma esnasında okuyucunun zihnini fazladan
yormaktadır. Okuyucuların beyinlerine fazladan yüklenen yükler ya da onların
beyinlerini fazladan yormalar; uzun vadede, ekonominin cesameti ile de orantılı
olarak önemli emek ve zaman kayıplarına ve insanların konulara olan ilgilerinin
azalmalarına sebep olmaktadır. Konunun Adıgece’yi ilgilendiren tarafı ise; sözü
edilen olumsuz orfografik özellikleri bulunan Slav Yazısı’nın, Adıgece’nin yazıla-
rını hiçbir şekilde yeterli olarak “okunuşlu ve kullanışlı” duruma getiremeyecek
olmasıdır. 19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
.
. “SLAV YAZISI” ADIGECE’Yİ BOĞMAKTADIR.
.
. Adıgece’nin ünsüz sayısı çok olduğundan, Slav Yazısı’nın Adıgece’ye verdiği
zarar çok fazladır. Adıgece’yi nefes aldırmadan boğmaktadır. Artık onu öldürmek
üzeredir. Slav Yazısı ile Kültürel Jenosid’in tahribatlarını, aşağıdaki internet sitesi
yazı başlığı çok açık anlatmaktadır! Adıgeler başlarımızı kuma gömmüş durmakla
yok oluştan hiç kurtulamayız!.. Adighexem dy chh’axer pcaxhuem c’etxhuimawe
dichitk’e xeg’uedejiniqham zyk’ dig’eelifin-am!..
.
. Adıgece, Kabardeyde de 'Can Çekişiyor' - Çerkesya
. cherkessia.net/news_detail.php?id=3316 10 Şubat 2010
.
. Yukarıdaki internet sitesi yazı başlığı; “Slav Yazısı Adıgece’ye uygun gelmektedir”
söyleminin hiç doğru olmadığını, onun kocaman bir yalan olduğunu, Slav Yazısı’nın
Adıgece’yi hiç nefes aldırmadan boğmakta olduğunu çok net olarak göstermektedir!
Adıge Toplumu, artık kanarak zaman kaybetmemelidir!.. 14.03.2017 Yılmaz Özcan
.
.
. DAYATMA YAZISI
.
. Türkiye'de resmi alfabe Türk Alfabesi'dir. Onun dışında kalan yazı sistemleri;
kullanılmasına devlet tarafından izin verilmişse, Yerel Yazılar'dır. Devlet tarafın-
dan izin verilmemişse, bunlar, resmi yazı olmayan, öneri niteliğinde olan yazılar-
dır. Bundan dolayı Türkiye'de, Slav Yazısı resmi alfabe değildir. Kuzey Kafkas-
ya'da ise Slav Yazısı; normal yerel yazı değil, bir "Dayatma Yazısı"dır.
19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
.
. Çocuklarımıza Eziyet Etmemeliyiz!..
.
. “LATİN HARFLERİYLE RUSÇA ÖĞRENMEK İSTİYORUM!”
.
. “ЛAТИН ХЬЭРФЛEРИЙЛЭ РYСЧA OГЪРЭНМЭК ИСТИЙOРYМ!”
.
. Yukarıdaki iki başlık cümlesinden;
1. Hangisi, yazı estetiği bakımından daha güzeldir?
2. Hangisi, insan gözünü ve zihnini yormuyor?
3. Hangisi, daha çabuk ve daha kolay anlaşılıyor?
4. Hangisinin yazılması daha kolay olur?
.
. Yukarıdaki iki başlık cümlesini çocuklarımıza gösterip alttaki sorulardan her
birisini ayrı ayrı sorarak cevaplar istediğimizde, bütün sorularda, % 90’ dan da-
ha fazla bir oranda ilk cümleyi seçeceklerdir. O halde, çocuklarımıza eziyet et-
memeliyiz!.. 19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
Yılmaz Özcan
131 gün önce
.
. 1864 ADIGE JENOSİDİ VE SÜRGÜNÜ’NÜ ANMADA YAPILAN YANLIŞLAR
.
. “1864 Adıge Jenosidi ve Sürgünü”nü anarken, yapılan katliamları ve sürgünü
anlatabilir ve bu olayları, o devirde yaşamış insanlara da hakaret etmeden kı-
nayabilir ve lanetleyebilirsiniz. Ayrıca mâkul talepleriniz varsa, onları da meşru
biçimde ifade edebilirsiniz. Ancak hiçbir gerçek ve tüzel kişi için antipati, şiddet
ve saygısızlık ifade eden söylemler ve sloganlar kullanamazsınız. Bu tür hare-
ketler; Adıge Düşünüş Biçimi’ne ve Adıge Geleneği’ne uygun olmadığı gibi hu-
kuka da aykırıdır. Adıge Toplumu’nu Dünya Kamuoyu Gözü’nde “basit toplum”
olarak göstermeye, hiçbir gerçek ve tüzel kişinin hakkı yoktur.
. Yukarıda belirtilen yanlışları bütün dünyada ortadan kaldırmak ve söz konu-
su anma etkinliklerinin hedefli, bilinçli ve verimli olarak yapılmalarını sağamak
için; Kuzey Kafkasya ile ilgili tüm birlik, dernek, vakıf ve kuruluşlar aşağıdaki
önlemleri almalıdırlar:
1. Gelecek yıllarda yapılacak “1864 Adıge Jenosidi ve Sürgünü” Anma Etkin-
likleri’nde; nefret ve antipati içeren hiçbir söylem ve sloganın kullanılmasına
asla müsaade edilmemelidir.
2. Yapılan jenosid ile sürgünün, “Adıge Düşünce Yapısı ve Geleneği”ne uygun
olarak barışçı söylemlerle Dünya Kamuoyu’na anlatılması sağlanmalıdır.
3. Yetkili kanaat önderlerimiz, bilim ve sanat insanlarımız tarafından dünya li-
derlerine, bilim ve sanat çevrelerine, kamuoyu kanaat önderlerine ve ilgili sivil
toplum kuruluşlarının yöneticilerine; jenosidin ve sürgünün, uygun dil ile yazılı
ve sözlü olarak her yıl güncellenerek anlatılması sağlanmalıdır.
4. Bu anlatımlar esnasında; devletlerin şöven düşünüş biçimlerinin yansıması
olan karar ve uygulamalarının neler oldukları ve bunların hangi nedenlerle
yanlış oldukları ilgili şahsiyetlere açıklanmalı ve ilgili uluslararası kuruluşlara
uygun şekillerde başvurular yapılmalı ve bu dokümanlar muhafaza edilmelidir.
5. Bulunulan ülkelerin aydınları, sanat ve bilim insanları ve ilgili sivil toplum ku-
ruluşlarının yöneticileri ile uygun zaman ve zeminlerde görüşmeler yapılarak
konularla ilgili olarak onların devamlı bilgilendirilmesi sağlanmalı, onlarla görüş
paylaşımı durumunda ise ortak çalışmalar yapılmalıdır.
6. Rusya dahil tüm ülkelerin kamuoylarının desteklerinin sağlanması için doğ-
ru, etkin ve verimli çalışılmalar yapılması sağlanmalıdır.
7. Bütün dünyadaki Kuzey Kafkasya ile ilgili kuruluşlar her yıl ortak kararlar
alarak; o anma yılında yapılacak etkinliklerde kullanılacak adalet talep eden
ortak söylemler ve sloganlar belirlenerek ve koordine edilerek, bunlar etkin bi-
çimlerde kullanılarak hedefli ve planlı çalışmalar yapılması sağlanmalıdır.
8. Fevri davranış ve söylemlere hiçbir şekilde mahal bırakılmamalıdır.
. Yukarıda belirtilen önlemlerin alınmasının sağlanmasını; ilgili tüm sivil top-
lum kuruluşlarımızın sayın yöneticilerinden, yetkili kanaat önderlerimizden, il-
gili bilim ve sanat insanlarımızdan bir Adıge olarak talep ediyorum.
.
. Yılmaz Özcan
. 25.09.2014
. K.Maraş-Turkey
.
Yılmaz Özcan
133 gün önce
.
. ÖNEMLİ BİLİMSEL TESPİTLER
.
April 29, 2015 Eagle
.....
“İkincisi, Kiril alfabesinin sadece Rusya Federasyonu halklarının dilleri için de-
ğil, hatta Rus dili için bile uygun olmadığıdır ve buna inanmak için yeteri kadar
sebep vardır. Belki de Kiril, Sovyetler Birliğinin birkaç yüzyıl olmasa da en azın-
dan bir yüzyıllık geri kalmışlığının sebebidir. Şimdi aynı şey Rusya Federasyo-
nu için de geçerlidir. Kiril’in verdiği en temel zararlardan biri; bu alfabe temelin-
de hızlı okuma tekniğinin geliştirilememesidir."
.....
Yukarıdaki paragrafta belirtilen bilimsel tespitler; Rusya'da yayınlanan “Na-
tsionalniy Aktsent” isimli web sitesindeki bir yazıdan alınmış olup, objektif olan
dilbilimcilerin Slav Yazısı ile ilgili olarak tespit ettikleri net olarak görülen yeter-
sizlikleri ifade etmektedirler.
.
. “SLAV YAZISI” OKUYUCUNUN ZİHNİNİ FAZLADAN YORMAKTADIR.
.
. Slav Yazısı’nın; bu yazı temelinde hızlı okuma tekniğinin geliştirilememesin-
den çok daha önemli olan sorunu, bu yazı sisteminin okuyucunun zihnini fazla-
dan yormasıdır. Bazı Slav Harfleri’nin çizgilerinin uzunlukları ile biçim detayla-
rının fazla oluşu, insan zihnini fazladan yormakta, bu durum hızlı okumada en-
gel faktörü oluşturmaktadır. Dik çizgileri olan harflerin fazla oluşu ise, bu harfle-
rin biçimlerinin bir kısımlarında "ortak şekil özelliği" oluşturmakta ve bu durum
ise, bu harflerin metin (tekst) içerisinde seçilmelerini, biçimlerinin kavranmaları
ile seslerinin anlaşılmalarını ve bu harfleri bulunduran kelimelerin anlamlarının
okuma süresince zihinde tutulmalarını zorlaştırmaktadır. Bu olumsuz orfografik
özellikleri bulunan Slav Yazısı, okuma esnasında okuyucunun zihnini fazladan
yormaktadır. Okuyucuların beyinlerine fazladan yüklenen yükler ya da onların
beyinlerini fazladan yormalar; uzun vadede, ekonominin cesameti ile de orantılı
olarak önemli emek ve zaman kayıplarına ve insanların konulara olan ilgilerinin
azalmalarına sebep olmaktadır. Konunun Adıgece’yi ilgilendiren tarafı ise; sözü
edilen olumsuz orfografik özellikleri bulunan Slav Yazısı’nın, Adıgece’nin yazıla-
rını hiçbir şekilde yeterli olarak “okunuşlu ve kullanışlı” duruma getiremeyecek
olmasıdır. 19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
.
. “SLAV YAZISI” ADIGECE’Yİ BOĞMAKTADIR.
.
. Adıgece’nin ünsüz sayısı çok olduğundan, Slav Yazısı’nın Adıgece’ye verdiği
zarar çok fazladır. Adıgece’yi nefes aldırmadan boğmaktadır. Artık onu öldürmek
üzeredir. Slav Yazısı ile Kültürel Jenosid’in tahribatlarını, aşağıdaki internet sitesi
yazı başlığı çok açık anlatmaktadır! Adıgeler başlarımızı kuma gömmüş durmakla
yok oluştan hiç kurtulamayız!.. Adighexem dy chh’axer pcaxhuem c’etxhuimawe
dichitk’e xeg’uedejiniqham zyk’ dig’eelifin-am!..
.
. Adıgece, Kabardeyde de 'Can Çekişiyor' - Çerkesya
. cherkessia.net/news_detail.php?id=3316 10 Şubat 2010
.
. Yukarıdaki internet sitesi yazı başlığı; “Slav Yazısı Adıgece’ye uygun gelmektedir”
söyleminin hiç doğru olmadığını, onun kocaman bir yalan olduğunu, Slav Yazısı’nın
Adıgece’yi hiç nefes aldırmadan boğmakta olduğunu çok net olarak göstermektedir!
Adıge Toplumu, artık kanarak zaman kaybetmemelidir!.. 14.03.2017 Yılmaz Özcan
.
.
. DAYATMA YAZISI
.
. Türkiye'de resmi alfabe Türk Alfabesi'dir. Onun dışında kalan yazı sistemleri;
kullanılmasına devlet tarafından izin verilmişse, Yerel Yazılar'dır. Devlet tarafın-
dan izin verilmemişse, bunlar, resmi yazı olmayan, öneri niteliğinde olan yazılar-
dır. Bundan dolayı Türkiye'de, Slav Yazısı resmi alfabe değildir. Kuzey Kafkas-
ya'da ise Slav Yazısı; normal yerel yazı değil, bir "Dayatma Yazısı"dır.
19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
.
. Çocuklarımıza Eziyet Etmemeliyiz!..
.
. “LATİN HARFLERİYLE RUSÇA ÖĞRENMEK İSTİYORUM!”
.
. “ЛAТИН ХЬЭРФЛEРИЙЛЭ РYСЧA OГЪРЭНМЭК ИСТИЙOРYМ!”
.
. Yukarıdaki iki başlık cümlesinden;
1. Hangisi, yazı estetiği bakımından daha güzeldir?
2. Hangisi, insan gözünü ve zihnini yormuyor?
3. Hangisi, daha çabuk ve daha kolay anlaşılıyor?
4. Hangisinin yazılması daha kolay olur?
.
. Yukarıdaki iki başlık cümlesini çocuklarımıza gösterip alttaki sorulardan her
birisini ayrı ayrı sorarak cevaplar istediğimizde, bütün sorularda, % 90’ dan da-
ha fazla bir oranda ilk cümleyi seçeceklerdir. O halde, çocuklarımıza eziyet et-
memeliyiz!.. 19.03.2016 Yılmaz Özcan
.
Yılmaz Özcan
1286 gün önce
. ADIGE YAZISI

. “ADIGE YAZISI”NIN OLUŞUMU

1. Ünsüz seslerin arkalarında onlara bitişik olarak gelen bağımlı ünlü
sesler; “ a , aa , e ,ee , i , o , u , uu , y ” sade ünlü harfleri ile yazılırlar.
2. “ g’, h , h’, q , q’, qh , xh ” ünsüz seslerinin (harflerinin) arkalarında
gelen “ kısa a ”sesi bir “ a ” harfi ile ve “ uzun a ” sesi iki “ aa ” harfi ile
yazılırlar. Diğer ünsüz seslerin arkalarında gelen “ kısa e ” sesi bir “ e ”
harfi ile ve “ uzun a ” sesi ise bir “ a ”harfi ile yazılırlar.
3. “ İnce-uzun e ” sesi, her zaman iki “ ee ” harfi ile yazılır.
4. Türkçe’deki “ kalın ı ” ünlü sesi, Adıgece’de “ i ” harfi ile yazılır.
Ancak “ y ” harfinin arkasında gelen “ i ” harfinin sesi, daha ince
olarak okunur.
5. “ o ” harfinin sesi uzun olarak çıkar.
6. “ g , g’, k , q , q’, qh , x , xh ” ünsüz seslerinin arkalarında gelen
“ yarım u ” sesi bir “ u ” harfi ile ve “ uzun u ” sesi iki “ uu ” harfi ile
yazılırlar. Diğer ünsüz seslerin arkalarında gelen “ uzun u ” sesi ise bir
“ u ” harfi ile yazılır.
7. Türkçe’deki “ ince i ” ünlü sesi, Adıgece’de “ y ” harfi ile yazılır.
Ancak “ g , k ” harflerinin arkalarında gelen “ y ” harfinin sesi yarım
ünlü olarak çıkar.
8. Yan yana gelen iki “ yy ” harfinden önde olan “ y ” harfi onun ünlü
sesini ve arkada olan “ y ” harfi ise onun ünsüz sesini gösterir.
9. Sade ayrılan ünlü sesler; kelimelerin ilk sesleri olarak geldiklerinde
“ a , aa , ee , i , o , uu , y ” sade ünlü harfleri ile ve kelimelerin içlerinde
ya da sonlarında geldiklerinde harflerinin önlerine kısa çizgi ( - ) işareti
konarak g“ -a , -aa , -ee , -i , -o , -u , -uu , -y ”rupları ile yazılırlar.
10. Birleşik ayrılan ünlü sesler; kelimelerin ilk sesleri olarak
geldiklerinde “ ua , ue , uee , ui , uy ” birleşik ünlü harfleri ile ve
kelimelerin içlerinde ya da sonlarında geldiklerinde birleşik harflerinin
önlerine kısa çizgi ( - ) işareti konarak “ -ua , -ue , -uee , -ui , -uy ”
grupları ile yazılırlar.
11. Serbest ünüz seslerin bir kısmı sade ünsüz harfleri ile ve bir kısmı
ise birleşik ünsüz harfleri ile yazılırlar.
12. “ c ” harfi “ ince ş ” sesini ve “ ch ” grubu ise “ kalın ş ” sesini gösterir.
13. “ g , k ” harflerinin arkalarında gelen ince ünlü harfler; onları, ince
ünsüz sesleri ile okutur. Ancak “ gegu ” kelimesinin “ ge.. ” grubu,
“ dje.. ”sesiyle de okunabilir.
14. Ünsüz ses olarak gelen “ h ” harfi, kesintisiz olarak çıkan ses
gruplarını oluşturur.
15. Arapça’nın “AYIN” harfinin ünsüz sesi, “ i ” harfi ile yazılır.
16. “ x ” harfi, normal olarak “ ince k ” sesi ile “ h ” sesinin birleşimi
bir sesle okunur.Ancak çoğul eki olarak gelen “ xe ” grubu, Türkçe’nin
“ ha ” sesiyle de okunabilir.
17. “ g , k , u ” harflerinin arkalarında olmadan tam ünlü harflerin
önlerinde veya arkalarında gelen “ y ” harfi, Türkçedeki ünsüz sesi
ile okunur.
18. Sıkılmış ünsüz sesler, ünsüz harflerinin arkalarına apostrof ( ’ )
işareti konarak ya zılırlar. “ g’ ” grubunun apostrof işareti “ g ” harfinin
kalın ünsüz sesini ve “ k’ ” grubu nun apostrof işareti ise “ k ” harfinin
ince ünsüz sesini sıkar.
19. Birleşik ünsüz harflerin birleşen harfleri; biribiri arkasında ama
birleşmeden ayrı sesler olarak geldiklerinde, aralarına kısa çizgi ( - )
işareti konarak yazılırlar.
20. Adıgece’nin “zarf-fiil” kelimeleri; seslerin yazılışlarına örnek olarak
verilen kelimelerden “zarf-fiil (gerundium)” olanların yazıldıkları gibi
yazılmalıdırlar.

. - 1 - 2014 Yılı - Yılmaz ÖZCAN
ADIGECE’NİN SESLERİNİN YAZILIŞLARI
“ a = kısa a ” sesi olarak: “ aa = uzun a ” sesi olarak:
( g’ ) g’ah’ : getir . . g’aah’ : getiriyorlar
( h ) ha : o (zamir) . . haa-a : değil, hayır
( h’ ) xeh’at : giriyordu . . xeh’aat : girmişti
( q ) qab : kabak . . qaabze : temiz
( q’ ) q’a : mezar . . q’aachh’a : mezar başı
( qh ) qha : yıl, sene . . qhaatxe : ilkbahar
( xh ) yitxha : çizgi çiz . . yitxhaat : çizilmişti

“ kısa e ” sesi: “ a = uzun a ” sesi olarak
mel : koyun maze : ay
ne : göz dame : kanat

..ee
f’eey : kirli teep’e : üstünü ört, kapat
yeeky : adım atıyor g’eex : (ot) biçiyor; aşağıya in

..i
ci : at zi : bir
yiz : içi dolu bide : sert

..o
nobe : bugün xoh’a : giriyor (suya vb.)
bo : ahır txuog’ue : bizim için gidiyor.

. “ u = uzun u ” sesi olarak
. bzu : kuş
. t’u : iki
..y
sy : benim sych : üç bıçak
cyt’ : iki at g’yx : içinden çıkar

..yy
cyyin : bir şeyi uzatmak k’yyin : bağırmak
byy : düşman fyyin : ıslık çalmak

a , aa , ee , i , o , uu , y
ane : yemek masası ot : kenarında duruyor
ade : pense, kıskaç oh’a : kenarına yaklaşıyor
aax : ondan alıyorlar uuwin : ulumak
aaxar : ondan aldıkları uuwir : uluyan
eeyin : kötü olmak yt’ : iki el
eex : o ondan alıyor yxir : elinden aldığı şey
ix : ondan al
iqhin : elinde bulundurmak

-a , -aa , -ee , -i , -o , -u , -uu , -y
jis-at : söylüyordum t-ok’ : önümüzden çekiliyor
yip-at : boyuyordun si-ot : önünde duruyorum
jis-aat : söylemiştim ne-u : insan yüzü, sima
jy-aat : söylemişti xee-u : içine batırıyor
s-eex : elimden alıyor g’a-uuwt : uluyordu
p-eex : senden alıyor de-uuwir : beraber uluyan
t-ix : elimizden al g’if-yxt : elinizden alıyordu
s-ix : elimden al p-yxar : senden aldığı şey
ye-i : “inat” ünlemi
acri-i : aşure
- 2 -
ua , ue , uee , ui , uy
uax : açıyorlar uixin : açmak
uade : kenarına dikiyorlar uiv : kalın
ueten : açıklamak uyxir : açmakta olduğu şey
uexu : iş uyder : kenarına diktiği şey
ueex : açıyor
ueede : kenarına dikiyor

ua , -ue , -uee , -ui , -uy
so-uate : açıklıyorum g’i-uik’ : bu yana çekil
zi-uax : açıyorlar t-uik’ : önümüzden çekil
p-ueten? : açıklar mısın? f-uyxt : önünüzden alıyordu
s-uetin? : masaj yapayım mı? s-uyxir : önümden aldığı şey
t-ueex : önümüzden alıyor
zi-ueex : açıyor

b
nibe : karın
c
cate : kaymak
ch
chabe : yumuşak
d
danew : ipek olarak
dz
dzeliw : söğüt olarak
f
fe : siz; deri
g
gaz : gaz
gerc : fasulye
gegu : oyun; düğün
gy
gyane : gömlek
yigyi : şimdi
yeegy : eğiriyor
gu
degu : sağır
gh
jighiw : ağaç olarak
h
hane : anne
hade : baba
i
ialemet : acayip
maine : mânâ, anlam
j
bajew : tilki olarak
jh
jhi : eski; rüzgâr
k
karton : karton
kontrol : kontrol
kezuwe : sırayla
ky
kyar : çatlamış olan
yakyiw : onlar adım atarak
yeeky : adım atıyor
ku
h’akuiw : fırın olarak

- 3 -
l
li : et
lh
lhi : kan
m
maze : ay
n
ne : göz
p
pe : burun
q
qab : kabak
qaabze : temiz
g’aqeeyin : genirmek
qoplhe : zulaya bakıyor
qoh’a : ardına geçiyor
qu
mequiw : kuru ot olarak
qh
qha : yıl
qhaatxe : ilk bahar
qheeyin : ağıtla ağlamak
qhu
meqhu : kuru hale geliyor
r
weram : cadde
s
se : bıçak
wines : evdir
t
mate : sepet
ts
tsi : yün
v
guiven : gecikmek
w
wade : çekiç
x
xade : bahçe
xoh’a : katılıyor
xu
nexu : ışık
txuog’u e : bizim için gidiyor
xh
pxha : odun, ahşap
xheeyin : kımıldamak
xhu
g’axhuiw : oluşarak
y
yatx : yazıyorlar
yege : oku; çağır
yoge : okuyor; çağırıyor
z
ze : bir defa, bir kez

- 4 –
c’
c’ale : genç
f’
maf’e : ateş
g’
g’ag’uen : gelmek
g’aag’ue : gel
g’eege : oku; çağır
g’oplhe : bu yana bakıyor
g’oh’a : ortaya çıkıyor
g’u
yeg’u : uygun
h’
h’alhe : yük
k’
k’apse : halat, ip
nek’eguugu : göz arpacığı
l’
l’i : erkek, er, adam
p’
p’e : yatak; yer
yip’-a? : beslemiyor mu?
q’
q’a : mezar
q’u
q’uih’ : gemi
t’
nat’e : alın
g’yt’-am : kazmıyor
ts’
ts’e : isim, ad

xuezin : Cer xued-zas: Sütünü süzdük. zin : Cer d-zas : Sütü süzdük
yisen : Pqor yit-sas : Direği diktik xesen: Jigh xet-sas : Ağaç diktik

g’uenu : gidecek (gelecek zamanda). g’ueniw : gitmek için (zarf-fiil).
yidinu?: dikiş dikecek mi? ( ” ” ). dzeliw : söğüt olarak ( ” )

- 5 -
Yılmaz Özcan
1286 gün önce
. ADIGHE TXIK’ER

. “ADIGHE TXIK’ER” G’IZERIXHUIR

1. Maq de-uxem ya wijhxem g’ytxew habixem g’aaguetxew g’aag’ue
maq ui zeece-xer; ya “ a , aa , e , ee , i , o , u , uu , y ” maq ui h’arf
zaquexemk’e dotxir.
2. “ g’, h , h’, q , q’, qh , xh ” maq de-uxem ya wijhxem g’ytiw g’aag’ue
“ a k’ec’ ”maqir zi “ a ” h’arfk’e, “ a k’ih’ ” maqir “ aa ” h’arfyt’k’e
dotxir. Hadireey maq de-u-xem ya wijhxem g’ytiw g’aag’ue “ e k’ec’ ”
maqir zi “ e ” h’arfk’e, “ a k’ih’ ” maqiry zi “ a ” h’arfk’e, dotxir.
3. “ e psiqhue-k’ih’ ” maqir, sitim chiqhuey “ ee ” h’arfyt’k’e dotxir.
4. Tirkuibzem yi “ ı ” maq ui qhuimir, Adighebzem “ i ” h’arfimk’e
chidotxir.
5. “ o ” h’arfim yi maqir, maq ui k’ih’iw g’ok’ir.
6. “ g , g’, k , q , q’, qh , x , xh ” maq de-uxem ya wijhxem g’ytiw
g’aag’ue “ u nique ”maqir zi “ u ” h’arfk’e, “ u k’ih’ ” maqir “ uu ”
h’arfyt’k’e dotxir. Hadireey maq de-uxem ya wijhxem g’ytiw g’aag’ue
“ u k’ih’ ” maqiry zi “ u ” h’arfk’e dotxir.
7. Tirkuibzem yi “ i ” maq ui psiqhuer, Adighebzem “ y ” h’arfimk’e
chidotxir. “ g , k ” h’arfxem ya wijhxem g’ytiw g’aag’ue “ y ” harfim yi
maqir, maq ui niquew g’ok’ir.
8. Zebqhadetiw g’aag’ue “ yy ” h’arfyt’im yape yit yi “ y ” h’arfim habi yi
maq uir, yawijh g’yt yi “ y ” h’arfimy habi yi maq de-uir g’eeqhalhaqhuir.
9. Maq ui guek’ zaquexer; psalhexem ya pe maqxew g’ichig’uexem ya
“ a , aa , ee ,i , o , uu , y ” maq ui h’arf zaquexemk’e, psalhexem xetxew
ye ya k’ewix maqxew g’ichig’uexem ya h’arfxem ya pexem yequa k’ec’
( - ) naqhiche pitlhh’awe ya “ -a , -aa , -ee , -i , -o , -u , -uu , -y ”
guipxemk’e dotxir.
10. Maq ui guek’ zeguetxer; psalhexem ya pe maqxew g’ichig’uexem
ya “ ua , ue , uee , ui , uy ” maq ui h’arf zeguetxemk’e, psalhexem
xetxew ye ya k’ewix maqxew g’ichig’uexem ya h’arf zeguetxem ya
pexem yequa k’ec’ ( - ) naqhiche pitlhh’awe ya“ -ua , -ue , -uee , -ui ,
-uy ”guipxemk’e dotxir.
11. Maq de-u xuytxem ya zi ah’ar ya maq de-u h’arf zaquexemk’e, ya
zi ah’ary ya maq de-u h’arf zeguetxemk’e dotxir.
12. “ e , ee , y ” h’arfxem ya pexem yitxew g’aag’ue “ g , k ” h’arfxem,
Adighebzem cha-a ya maq de-u psiqhuexemk’e doger. Hawe “ gegu ”
psalhemre habi g’iteexhuik’a psalhexemre ya “ ge.. ” guipim, “ dje..”
maqk’ey deegefinus.
13. Maq de-uiw g’aag’ue “ h ” harfim, zepimiwiw g’yk’ maq guipxer
g’eeqhaxhuir.
14. Maq ui psoxem ya pexem ye ya wijhxem yitiw g’aag’ue “ i ” h’arfim,
Iarapibzem yi “AYIN” h’arfim yi maq de-uimk’e doger.
15. “ g , k , u ” h’arfxem ya wijhxem g’ymitiwe maq ui h’arfxem ya
pexem ye ya wijhxem yitiw g’aag’ue “ y ” h’arfim, Tirkuibzem chy-a yi
maq de-uimk’e doger.
16. Maq de-u xuizaxer, ya maq de-u h’arfxem ya wijhxem apostrof ( ’ )
naqhicher g’iguetlhh’awe dotxir. “ g’ ” guipim yi apostrof naqhichem,
“ g ” h’arfim yi maq de-u qhuimir yeexuizir. “ k’ ” guipim yi apostrof
naqhichem, “ k ” h’arfim yi maq de-u psiqhuer yeexuizir.
17. H’arf zeguetxem ya h’arfxer zek’elhipitiw hawe maq chh’axuexew
g’ichig’uexem, habixem ya h’arfxem ya zexuakuxem yequa k’ec’ ( - )
naqhiche detlhh’awe dotxir.
18. Adighebzem yi “zerixhu-c’ik’e” psalhexer, chapxhaxem yaxet
“zerixhu-c’ik’e (gerundium)” g’axhu psalhexer zeritxaxem xuedexew
ttxin xueeys.

. - 1 - 2014 Qha - YEMUZ Yilmez

ADIGHEBZEM YI MAQXEM YA TXIK’EXER
(QABERDEEY DIYALEKYTIR)

MAQ CHAPXHA PSALHEXER
..a
g’ah’, h’a , qab, qha, dame, maxue
..aa
g’aah’, g’aag’ue, yih’aas, qaame, qhaatxe, lhexhaa
a
ane, ade, aze, ache, ase, abe;
yiy-am, jit-at, wive-at, yi-ar, jy-ar, yiry-at
aa
aax , aaxir, aaxt, aaxhce, aaxh, aaw;
yi-aa-am, jit-aat, wive-aat, yi-aar, jy-aar, yiry-aat
b
bac, bide, nibe, ziwibidir, qab, c’ib
c
cate, ce, cent, yeece, nisace, quec, guec
ch
chabe, chen, ache, guache, g’ach, wech
c’
c’ale, c’e, mac’e, qhaac’e, xuec’, nec’
d
danew, de, made, xede, yeed, wered
dz
dze, dzin, teedzen, badze, yeedz, g’adz
..e
mel, yege, ne, pe, jhe, se
..ee
teep’e, f’eey, teedzen, jee-a
ee
eex, eeyin, eeyt, eeyir, eeys, eeyiwe;
g’i-eex, s-eex, f-eexir, zi-eex, xue-eeyin, t-eexir
f
fe, falhe, yefe, g’aafe, nef, nibef
f ’
f’eey, f’i, maf’e, l’if’ijh, af’, k’if’
g
gaz, gazete, gok’, goh’a, gen, gerc, degeey, gegu
gy
gyane, yigyi, yagy, tegy, yeegy, digy, dogy, habgy (y nique)
gu
guape, guek’in, gueex, gui, guu, zeguyxir, degu (u nique)
g’
g’ag'uen, g’eege, g’izet, g’yx, g’oplhe, g’oh’a
g’u
g’uar, g’uen, g’ueet, tg’uin, g’uytar yeg’u, t’eg’u (u nique)
gh
ghizin, lhaghe, jighiw, ghin, bghiripx, bghi
h
hane, hade, haa-a, hee, hi, hy, ho, hu
h’
h’alhe, h’i, xeh’a, deh’an, xueh’, soh’
..i
bin, blin, xi, zi, yi, bqhui
i
iqhin, iqh, ih’, ix, ipxir. ipxiw;
yi-iqhir, t-ix, s-iqhs, ye-i, acri-is, acri-ik’e
i
ialemet, iam-yl, maine, duia, Ysmeiyl, Seiyd

- 2 -

MAQ CHAPXHA PSALHEXER
j
jan, jen, bajew, bje, yoj, yij
jh
jhi, jhe, majhe, yajhe, l’ijh, yijh

k
karton, kart, kontrol, konser, ket, keey
ky
kyar, kyits’, yaky, ceky, yeeky, g’yky (y nique)
ku
dekuas, kued, dekueey, kuirit, kuyt’, xeku( u nique)
k’
k’ape, k’apse, nek’eguugu, yik’in, pik’, guek’
l
li, lejhen, pilelin, g’eelin, mel, mil
lh
lhap’e, lheped, lhelhen, malhe, xelh, delh
l’
l’i, l’en, mal’e, pl’i, melypl’, zil’
m
maze, mag’ue, xame, qaame, me, maq
n
naxue, ne, xenen, c’enen, den, ven
..o
nobe, dog’ue, wizot, fo, yox, bo
o
one, oh’a, owe, ot, o, or;
ze-one, ze-oh’a, di-ot, zi-ok’, t-oxu, s-ok’
p
pase, pe, nape, yape, ziguep, dep
p’
p’alhe, p’e, yip’-a?, lhap’e, p’it’in, yap’
q
qab, qaabze, g’aqeeyin, qyyin, qoplhe, qoh’a, widiqin
qu
quaje, que, queedze, quiten, quyx, mequ
q’
q’a, q’aachh’a, q’axhuime, q’adek’, q’a-a, beq’
q’u
q’uafe, c’aq’ue, q’ueey, q’uih’, q’uyt’, q’uechin
qh
qha, qhaatxe, qheeyin, qhin, qhogu, qhyt’, maqh
qhu
qhuas, qhue, qhueeyin, qhuin, qhuyt’, meqhu
r
weram, dera?, mir, har, ziry, g’uer
s
se, sabe, nisac’e, xesin, wes, wines
t
tane, teetir, pitin, yitin, xet, yet
t’
t’u, t’eten, nat’e, g’yt’-am, g’aat’, g’izot’
ts
tseey, tsi, batse, xetsiwen, chh’ats, nebjhits
ts’
ts’e, ts’ixu, sots’ixu, h’ap’ats’e, ts’ine, ts’uwin

- 3 -

MAQ CHAPXHA PSALHEXER
..u
t’uwe, duneey, g’uenur, gedu, nanu, bzu
..uu
kuu, guu, nek’eguugu, diqhuirqhuu, cindirxhuu
-u
xe-u, xee-u, c’i-uxer, f’ep-u, yi-u, cxe-u
uu
uu, uuwin, uuwt, uuw, uuwinut, uuwinur;
de-uuwir, g’a-uuw, g’a-uuwir, de-uuwe, g’a-uuwe
ua
uaxiw, uadze, uachh’a, uac, uac’e, uade;
so-uate, t-uac, t-uax, bo-uater, g’i-uaxir, zi-uaxir
ue
ueten, uen, uetin, uexu, uexuicxue, uent’en;
p-ueten?, zi-uetir, yee-uet, t-uen, p-uetin, so-uer
uee
ueexu, ueec, ueec’e, ueek’e, ueedze, ueede;
s-ueex, zi-ueex, g’i-ueedz, t-ueec, s-ueexu, zi-ueec
ui
uix, uine, uich, uip’en, uic’en, uidze;
g’i-uik’, zi-uik’, s-uik’ir, s-uit-s, ze-uil’en, g’i-uix
uy
uyxir, uyxt, uycir, uyc’et, uyder, uydzar;
s-uyxir, t-uyxt, ze-uyxir, p-uycir, g’i-uycar, si-uyct
v
nive, guiven, ven, mave, vag’ue, vaqa
w
wade, wase, zewen, g’awen, wigy, aw
x
xade, xeku, xoh’a, xoxhue, xex, g’ax
xu
xuabe, xueg’uen, xueeyin, xuyt, xuoze, nexu
xh
pxha, xheeyin, maxhce, baxha, pxhoqhu, yipxh
xhu
xhuas, melixhue, g’axhueeyir, txhui, pxhuyt’, mexhu
..y
g’yk’, k’yyin, sy, dy , wy, cyt’, yaky
y
yt’, yt’iw, ychir, yxir, yxiwe, yxt;
g’i-yxar, s-yxt, p-yxir, g’i-yxt, ze-yxir, t-yxinur
y
yatx, yege, yeegy, k’yyin, yoge, Adigheey
z
ze, ziguer, aze, xuezen, nez, yiz

- 4 -
Yılmaz Özcan
1286 gün önce
. CIRCASSIAN WRITING

. THE FORMATION OF THE WRITING OF CIRCASSIAN

1. The dependent vowels are written with “ a , aa , e , ee , i , o , u , uu ,
y ” letters.
2. The short “ a ” which comes after the “ g’, h, h’, q, q’, qh, xh ”
consonants is written with “ a ” letter and the long “ a ” is written with
“ aa ” letter. The short “ e ” which comes after the other consonants is
written with “ e ” letter and the long “ a ” which comes after the other
consonants is written with “ a ” letter.
3. The front and long “ e ” sound is always written with “ ee ” letter.
4. The “ i ” letter which comes before or after the consonants or
comes after semi-vowels as the only vowel is read like back “ ı ” vowel
in Turkish. But the vowel “ i ” which comes after he consonant “ y ” is
pronounced thinner and shorter.
5. The “ o ” letter is pronounced long.
6. The semi-vowel “ u ” which comes after the “ g, g’, k, q, q’, qh, x, xh ”
consonants is written with “ u ” letter and the long “ u ” is written with
“ uu ” letter. The long “ u ” which comes after the other consonants is
written with “ u ” letter.
7. The front “ i ” sound which comes after “ g, k, u ” letters or comes
before or after the other consonants as the only vowel is written with
“ y ” letter.
8. In “ yy ”; the front “ y ” shows the vowel, the next “ y ” shows the
consonant.
9. The separated vowels which is at the beginning of the word are
written with “ a ,aa , ee , i , o , uu , y ” letters. The separated vowels
which are uttered separately from the former sound are written with a
dash ( - ) in front of then. The“ -aa, -ee, -o, -uu, -y ” are long, “ -a, -i ”
are short. “ -u ” is pronounced like semi-vowel.
10. The separated diphtongs which is at the beginning of the word are
written with “ ua , ue , uee , ui , uy ” united letters. The diphtongs which
are uttered separately from the former sound are written with a dash ( - )
in front of then. The “ –ua, -uee,-uy ” are long, “ -ue, -ui ” are short.
11. Some of the free consonants are written with as the letters of simple
consonants. Some of them are written as the letters of united consonants.
12. The “ g ” letter which comes before “ e, ee, y ” letters is read like
“ g ”consonant in Turkish. The “ k ” letter which comes before “ e, ee,
y ” letters is read like “ k ” consonant in Turkish. The vowel sound of
“ y ” letter which comes as abone is not uttered.
13. The “ h ” letter which comes before the vowels as single forms the
voice groups in a trice.
14. The “ i ” letter which comes before or after the vowels is read like
the consonant of “AYIN” letter in Arabic.
15. The “ y ” consonant which doesn’t comes after “ g, k, u ” but before
or after the vowels is written with “ y ” letter.
16. Pressed consonants are written by putting “ ’ ” apostrophie behind
then. Apostrophie on “ g’ ” presses the back consonant of “ g ” letter,
apostrophie on “ k’ ”presses the front consonant of “ k ” letter.
17. When the united consonants come separately, a dash ( - ) is put
between the letters while writing.
18. The gerunds in Circassian are written as the given sample gerunds.

PS: The “ u ” letter in Circassian is pronounced as “ oo ” in English.

. - 1 - 06.03.2014 - Yılmaz Özcan


THE WRITING OF CIRCASSIAN SOUNDS

SOUND /
WORD MEANING
..a (short vowel or long vowel)
g’ah’ bring (short a)
dame wing (long a)
..aa (long vowel)
g’aah’ they’re bringing
g’aag’ue come
a (separated short vowel)
ane variety of table
ade pliers
yiy-am s/he hasn’t get
jit-at we were saying
aa (separated long vowel)
aax they’re taking from him
yi-aa-am s/he never had
jit-aat we’d told
b
nibe obdomen
c
cate sour cream
ch
chabe soft
c’
c’e new
d
dane silk
dz
dzin to throw
..e (short vowel)
mel sheep
yege read; call
..ee (long vowel)
teepcheky plate
yeegy she’s spinning wool
ee (separated long vowel)
eey bad
eex he’s taking from him
g’i-eex he’s taking from him
s-eex he’s taking from me
f
fe you; skin, leather
f ’
f ’i good
g
gaz gas
gok’ s/he’s leaving from him
gerc bean
gegu play (semi-vowel u)
gy
gyane shirt
gyide axe
yagy they’re spinning wool (semi-vowel y)
gu
guawe mourning
guiven to be late
degu deal (semi-vowel u)

- 2 - (1/2 left)

SOUND /
WORD MEANING
g’
g’achten to take
g’aag’ue come
g’eege read; call
g’oplhe s/he’s looking at here
g’oh’a s/he’s appearing
g’u
yeg’u suitable (semi-vowel u)
gh
jigh tree
h
hane mother
hade father
h’
h’a dog
..i (as short vowel)
ci horse
zi one
i (as separated short vowel)
iqhin to hold (as vowel)
yi-iqhir the thing s/he holds
t-ix take it from us
acri-i Noah’s pudding
i (as consonant)
ialemet strange
maine meaning
j
baje fox
jh
jhi old
k
karton cardboard
kontrol control
ket sheep-fold
kezuwe in turns
ky
kyar the thing cracked
kyits’ kid
yaky they’re stepping
yeeky he’s stepping (semi-vowel y)
ku
maxueku thursday (semi-vowel u)
k’
k’ape tail
nek’eguugu stye
l
li meat
lh
lhec’in to wipe
l’
pl’i four
m
maze moon
n
ne eye
..o (long vowel)
bo stable
nobe today

- 2 - (1/2 right)

SOUND /
WORD MEANING
o (separated long vowel)
o sheepfold
one it’s hanging
ze-one they're hanging each other
ze-oh’a things are going bad
p
pe nose
p’
p’e place; bed
yip-’a? isn’t he feeding
q
qaabze clean
g’aqeeyin to burp
qoplhe he’s looking back
qoh’a he’s going behin
qu
mequ hay (semi-vowel u)
q
q’a graveyard
q’u
q’ueey cheese
q’uih’ ship
qh
qha year
qhaatxe spring
qheeyin to cry
qhogu road (semi-vowel u)
qhu
meqhu is drying (semi-vowel u)
r
weram street
s
se I; knife
wines house
t
tane heifer
t’
nat’e forehead
g’yt’-am he isn’t digging
ts
tsi wool
ts’
ts’e name; louse
..u (long vowel or semi-vowel)
bzu bird (long u)
duneey world (long u)
..uu (long vowel)
kuu deep
guu bull
-u (separated semi-vowel)
xee-u he’s dipping it
c’i-uxer buttons

- 3 - (1/2 left)

SOUND /
WORD MEANING
uu (separated long vowel)
uuwin howl
g’a-uuwin howl
ua (separated long diphtong)
uax they’re opening
so-uate I’m explaining
ue (separated short diphtong)
ueten to explain
p-ueten? will you explain?
uee (separated long diphtong)
ueexu he’s driving away
s-ueex s/he is taking in front of me
ui (separated short diphtong)
uix open; take it away
g’i-uik’ go away this side
uy (separated long diphtong)
uyxir taken away
s-uyxir the thing taken from me
v
nive stone
w
wade hammer
x
xade garden
xu
txuog’ue he’s going for us
nexu daylight
xh
pxha wood; wooden
xheeyin to move
xhu
pxhui daughter
..y (as long vowel or as semi-vowel)
sy my,
g’yk’ get out of this
y (as separated long vowel)
yt' two hands
yxar the thing he’s taken from him
g’i-yxar the thing he’s taken from him
s-yxt he was taking from me
y (as consonant)
yatx they’re writing
yege read; call
yeegy s/he’s spinning wool
yin big
k’yyin to shout
yoge s/he is reading
z
ze once
nez coast

- 3 - (1/2 right)
Yılmaz Özcan
1295 gün önce
. ADIGECE’Yİ GELİŞTİREREK YAŞATALIM!..

. Değerli Adıgeler,

1. “Slav Yazısı’nın Adıgece’ye uygun yazı olduğu” söyleminin artık
inandırıcılığı kalmamıştır. O söylemin doğru olmadığını; politik ve
ideolojik mülâhazaların dışında tam bilimsel olarak kanıtlayalım:
. Adıgece’nin ünsüz sayısı çok olup, Slav dillerinden farklı olarak,
ünsüz harfi çok olan heceyle oluşan kelimeleri ve onların kullanım
yoğunlukları fazladır. Slav Yazısı’nın dik çizgili biçimdeki harflerinin
sayısı çoktur. Bu harfler, çok ünsüz harfli heceyle oluşan kelimelerin
yazılarını metin (tekst) içerisinde yeterli olarak “okunuşlu ve kullanışlı”
duruma getirememektedirler. Slav Yazısı ile yazılmış Adıgece metin
(tekst) içerisinde; çok ünsüz harfli hecesi olan kelimelerin harflerinin
seçilmeleri, seslerinin anlaşılmaları ve bunların anlamlarının okuma
süresince zihinde tutulması çok zor olmaktadır. Başka bir ifade ile
söylemek gerekirse, bu yazının imlâsı Adıgece’ye ağır gelmektedir.
Slav Yazısı; Adıgece’de, insanın algılama ve ruhsal yapısına uygun
bir yazı oluşturamadığı için, Slav Yazısı ile yazılmış Adıgece yazıların
okunmaları zevkli değil, tam aksine sıkıcı ve sıkıntılı olmakta, insanı
Adıgece ile yazı yazmaktan ve Adıgece’yi kullanarak çalışmaktan
uzaklaştırmaktadır. Bundan dolayı Kafkasya’da Adıgece’yi bilenler
gittikçe azalmaktadır.
. Yeterinden çok daha uzun bir zaman olan 80 yıllık uyguluma, Slav
Yazısı’nın Adıgece’ye uymadığını göstermiştir. Buna rağmen Slav
Yazısı’nın kullanılmasına devam edilmesi için ısrar edilmesi, yasak
getirilmesi, çok haksız bir durumdur. Eğer Adıgece bilenleri gittikçe
azaltmasaydı haklı bir tarafı olabilirdi. Ama Rus Yönetimleri; zulüme
ve kültürel jenoside devam etmek istiyorlarsa, bu, onların bileceği
bir husustur. Biz; insanlar arasında antipatiyi arttıran değil, saygı ve
sevgiyi arttıran ilişkilerin çoğalmasından ve bunun için tam adaletli
olan kararların alınmasından yanayız. Elbet bir gün adaleti gerekli
gören yönetimler de olacaktır. Ancak adaletli kararlara ulaşmak için
geçecek olan zaman, bütün insanların zararıdır.
. Evet maalesef ki, teknik olarak Slav Yazısı Adıgece’ye uygun
olamamaktadır. Bu sebeple 80 yıldır Adıgece’yi nefes aldırmadan
boğmaktadır. Artık Adıgece’yi öldürmek üzeredir. Çok aleni olan
o durumu, Adıgeler artık gecikmeden muhakkak görebilmeliyiz.
2. Adıgece’nin ölmesi demek, Adıge Kültürü’nün de ölmesi demektir.
Adıge Kültürü, Dünya'ya güzellik katan bir kültürdür. Adıge Kültürü’nü
oluşturan Adıgece ölmese daha iyi olur, diye düşünüyorum.
3. Size, Adıge Yazısı’nı (Adighe Txik’er’i) açıklayan yazıları ilişikte
sunuyorum.
4. Adıge Yazısı (Adighe Txik’er); Adıge Dilbilimcileri tarafından bir
yüzyıldan çok bir zaman içerisinde ortaya çıkarılmış olan, dilbilimin
bütün bilimsel kriterlerine uygun olan, Adıgece’nin yazılarını yeterli
olarak “okunuşlu ve kullanışlı” duruma getiren, Adıgece’nin ne kadar
güzel olduğunu gösterebilen ve alternatifsiz olan tek yazı sistemidir.
5. Adıgece’nin yaşayabilmesi için; Adıgeler, gecikmeden toplumca
Adıge Yazısı’nı kullanmaya başlamamız gerekmektedir. Onu çabuk
bir şekilde Adıgelere öğretebilmemiz için, para ve pul gerektirmeyen
çok kolay bir işi toplumca yapmamız gerekmektedir. Önerim olan o
kolay iş şudur:
. İlişikteki yazılarda açıklanmış olan “Adıge Yazısı”nı; tanıdığımız
tüm Adıgeler’e ulaştırıp onlara tanıtalım ve öğretelim. Gençlerimize,
şarkı ve şiirlerini “Adıge Yazısı” ile yazmalarını önerelim. “Adıge
Yazısı”nı hiç gecikmeden çocuklarımıza öğretelim.
6. O kutsal işimizi, beraberce en çabuk şekilde gerçekleştirmemiz
gerektiği hususunda, bütün Adıgeler’e ricada bulunuyorum!
7. Adıgece’nin yaşamasını sahiden istiyorsak; o kolay işimizi bir
an evvel toplumca yapmamız gerekmektedir. Onu müteakiben de
çok çabuk bir şekilde Adıge Kültürü’nü, “Adıge Yazısı” ile Adıgece
yazarak onları da Adıgeler’e ulaştırmamız gerekmektedir.
8. Adıge Yazısı üzerinde kimseyle hiçbir polemiğe girmeden onu
hemen kullanmaya başlamamız; güzel biçimlerde, doğru olarak ve
üzerinde özenerek kullanmamız gerekmektedir…
9. Adıgece’yi geliştirerek yaşatmalıyız. Gerçek Adıge Ruhu olan
Adıgeler! Sizleri çağırıyorum!

. ADIGECE ÖLMESİN!..
. GELİNİZ!
. ADIGECE’Yİ GELİŞTİREREK YAŞATALIM!..

. Yılmaz ÖZCAN
. 30.03.2014
. K.Maraş – Turkey


. ADIGE YAZISI’NIN YERİ

. Toplumların kullandıkları yazı sistemleri; bulunduğumuz hız
çağında, hız kriteri esasına göre oluşmuş olan iki kategoriden
birinde yer almaktadırlar. Bu yazı kategorileri şunlardır:
. 1. Sadece standart latin harflerini kullanan yazı sistemleri.
. 2. Özel harf de bulunduran yazı sistemleri.
. Bunlardan ilk gruba giren yazı sistemleri, birinci lig yazıları
olup teknik gelişmelerin tüm olanaklarından yararlanırlar. Çünkü
bu yazılar, tüm programlara ve yeni gelişmelere uyumludurlar ve
işlemlerde hızı azaltmazlar.
. İkinci gruba giren yazı sistemleri; alt liglerde yer alırlar ve
kullanılan özel harfleri destekleyen programlardan yararlanırlar.
Ama yeni teknik gelişmelere aynı anda uyumlu olamazlar, bunun
için aracı programlara gereksinim duyarlar. Bu durum; donanımın
ve personelin birim zamandaki verimini ve hızını azaltır. Ayrıca her
font özel harfleri desteklemez. Almanlar bu durumdan kurtulmak
için; yakın bir geçmişte, yüzlerce sene kullandıkları ve büyük B
harfinin aşağıya doğru kuyruklu bir biçiminde olan özel harfi terk
ederek onun ses değeri olan iki “SS” harflerini kullanmaya karar
verip uygulamaya hemen koymuşlardır. Başka bir ifade ile “harf
tasarrufu” prensibini ( !?. ) bozmuşlardır. Böylece yazıları birinci
lige uyumlu duruma geçmiştir.
. Adıge Yazısı (Adighe Txik’er); Adıge Dilbilimcileri tarafından
bir yüzyıldan daha çok bir zaman içerisinde ortaya çıkarılmış olan
(başka bir ifade ile tarihsel derinliği olan), dilbilimin tüm bilimsel
kriterlerine uyan, Adıgece’nin yazılarını yeterli olarak “okunuşlu
ve kullanışlı” duruma getirebilen, onun güzelliğini gösterebilen ve
birinci lig koşullarına tam uygun olan bir yazı sistemidir.
. Adıge Yazısı’nın kuruluş biçimi; onun, yukarıda sözü edilen
özellikleri noksansız olarak taşıdığını göstermektedir. Bunu tam
kanıtlamak için, Adıge Yazısı’nın kuruluşunu kısaca özetleyelim:
. 1. Adıge Yazısı’nda “ c ” harfi, Türkçe’nin “ ş ” harfinin sesi
değerindedir. “ c ” harfinin Türkçe’deki ses değeri, yalnız Türçe’ye
özgüdür. Dillerin yazı sistemlerinde birkaç harf; kullanıldığı dile
uygun olarak o dile özgü olan ses değerleri taşıyabilmektedirler.
“ c ” harfinin Adıgece’deki ses değeri; bu dile uygun düşmekte
ve “ ş ” sesinin Adıgece’deki farklı türevlerinin Adıgeceye uygun
olarak okunuşlu biçimlerde yazılmalarına olanak sağlamaktadır.
. 2. Adıge Yazısı’nda “ i “ harfi, Türkçe’nin “kalın ı” harfinin sesi
değerindedir. Batılılar, Türkçe ve Doğu Avrupa dillerinin “ kalın ı ”
seslerini aynı şekilde yazmaktadırlar. İnternette de durum öyledir.
. 3. Adıge Yazısı’nda “ x ” harfi; Grekçe’de olduğu gibi “ ince k ”
sesi ile “ h ” sesinin birleşimi olan bir ses değerindedir.
. 4. Yukarıda ses değerleri belirtilen “ c, i, x ” harflerinin dışında
kalan 23 latin harfinin Adıgece’deki ses değerleri, Latince’de ve
Türkçe’de olduğu gibidir.
. 5. Adıge Yazısı’nda birleşik harflerin oluşum kombinasyonları,
hem Batı yazı normlarına ve hem de Adıgece’nin tüm özelliklerine
uygundurlar.
. Yukarıdaki açıklamalardan tam olarak görüldüğü üzere, Adıge
Yazısı (Adighe Txik’er), aşağıdaki genel özellikleri taşımaktadır:
. a. Oluşumunun tarihsel derinliği ve doğallığı vardır.
. b. Kuruluşu Batı normlarına tam uygundur.
. c. Türkçe’nin ve latin yazısı kullanan diğer dillerin yazıları ile
barışıktır.
. d. Adıgece’nin özelliklerinin bütün gereklerini sağlamaktadır.
. e. Adıgece’nin yazılarını yeterli olarak “okunuşlu ve kullanışlı”
duruma getirebilmektedir.
. f. Birinci kategori yazı sistemlerinin özelliklerine tam sahiptir.
. Yukarıdaki özellikleri ve daha başka özellikleri taşıyan Adıge
Yazısı (Adighe Txik’er), Adıgece için alternatifsiz ve milli olan tek
yazı sistemidir. Adıge Toplumu’nca bir an önce harekete geçilerek
yoğun bir biçimde kullanılması gerekmektedir.

. Yılmaz Özcan
. 30.03.2014
. K.Maraş - Turkey


YE-A DIXUEEVQHAAJHE!..

Yiryquin-a dizeraqhaqapts’ar?!.
Yiryquin-a dizerak’elhig’uih’aar?!.
Yiryquin-a dizeraqhah’awleeyar?!.
Yiryquin-a dizeraqhaguivar?!.

G’itpoplher dy hanebzer.
“Sy binxe! Fy axer g’isxuefcyy!” g’idjee-ar.
Divqhawbid yi ar, yi pl’er, mil’e gyic’e har.
Yi nem ne, yi napem nape chidivqhaaxue!

Divqhaqhaqaabze yi wi-aaqhaxer,
Xhuichxhue chidivqhaaxue, haxem.
Deede-uen quideey yiryquin-am, habi.
Apl’e xuedivqhac’, deevqhapsalhe!

“Dig’ag’uas dy psew dy hanebze daxe,
Dy qhaac’exer wettiniw we!” jeedivqha-a.
Dqhaxhuijiniw har, g’adqhategyijiniw,
Ye-a dixueevqhaajhe!..

. YEMUZ Yilmez
. 06.03.2014
. K.Maraş - Turkey
DİASPORA Kategorisindeki Diğer Haberler
Abhaz Fed Yönetim Kurulu ve Abhaz Fed. Dernek başkanlarından oluşan Başkan..
Beygua Ömer Büyüka’nın oğlu ve İstanbul Abhaz Kültür Derneği Başkanımız Hak..
Abısta Sahne Aldı
S.Y. Chanba Abhaz Devlet Drama Tiyatrosu ekibinin sergilediği Sürgün temalı..
Abhazfed 21 Mayıs Programı Açıklandı.
" İnegöl Abhaz Kültür Derneğini Ziyarette Bulunduk. Nazik karşılamalar..
nakliyat
İmsakGüneşÖğleİkindiAkşamYatsı
05:4407:1112:5715:5718:3019:50
medi
haceri, simya , naturel , dogal , urun , organik sampuan , organik sivi sabun, organik dus jeli , organiMilliSavunmaYusufoğlu Makina ve Kalıp Sanayi
bmV0aGFiZXJ5YXppbGltaS5jb20=